the 4 noble truths in kannada /ಮಹಾನ್ ನಾಲ್ಕು ಆರ್ಯಸತ್ಯಗಳು

ಮಹಾನ್ ನಾಲ್ಕು ಆರ್ಯಸತ್ಯಗಳು

ನಾಲ್ಕು ಮಹಾನ್ ಆರ್ಯಸತ್ಯಗಳೆಂದರೆ :

1.            ದುಃಖ ಸತ್ಯ

2.            ದುಃಖ ಸಮುದಯ (ಉದಯ/ಕಾರಣ) ಸತ್ಯ

3.            ದುಃಖದ ನಿರೋಧ (ನಿಲ್ಲುವಿಕೆ/ಅಂತ್ಯ/ಉದಯಿಸದಿರುವಿಕೆ) ಸತ್ಯ

4.            ದುಃಖ ನಿರೋಧಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಆರ್ಯ ಅಷ್ಠಾಂಗ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಮ ಮಾರ್ಗ.

                ಇವು ನಾಲ್ಕು ಇರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಎನ್ನುವೆವು. ಇವು ಮಹತ್ತರವಾದುದ್ದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಮಹಾನ್ ಎಂದೂ ಇವು ಸತ್ಯವಾದುದರಿಂದ, ಮಿಥ್ಯವಲ್ಲದ್ದರಿಂದ, ಸಿದ್ಧಾಂತವಲ್ಲದ್ದರಿಂದ, ದೃಷ್ಠಿಕೋನವಲ್ಲದ್ದರಿಂದ, ತರ್ಕವಲ್ಲದ್ದರಿಂದ, ಸುಳ್ಳಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ಇವು ಸತ್ಯವೆಂವು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇವಕ್ಕೆ ಆರ್ಯವೆಂದು ಏಕೆ ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ ಎಂದರೆ ಇವು ಆರ್ಯರಿಂದ (ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಹಾಪುರುಷರಿಂದ) ಬೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹಾಗು ಇವು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಶೋಧನೆಯಾಗಿದೆ, ಸಮ್ಮಾ ಸಂಬುದ್ಧರಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹಾಗು ಇವು ಸತ್ಯಗಳಾಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವನ್ನು 4 ಆರ್ಯಸತ್ಯಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

1.ದುಃಖ ಸತ್ಯ :

ಇದೇ ದುಃಖ ಸತ್ಯ, ಓ ಭಿಕ್ಷುಗಳೇ :

                ಜನ್ಮವು ದುಃಖಕರ, ಮುಪ್ಪು ದುಃಖಕರ, ರೋಗ ದುಃಖಕರ, ಮರಣವು ದುಃಖಕರ, ಅಪ್ರಿಯರೊಡನೆ (ಅಪ್ರಿಯವಾದುದರಲ್ಲಿ) ಮಿಲನ ದುಃಖಕರ, ಪ್ರಿಯರ ವಿಯೋಗ (ಪ್ರಿಯವಾದುದರ ವಿಯೋಗ) ದುಃಖಕರ, ಬಯಸಿದ್ದು ಈಡೇರದಿದ್ದಾಗ ದುಃಖಕರ, ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ಪಂಚಖಂಧಗಳ (ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ) ಅಂಟು (ಸ್ನೇಹ) ದುಃಖಕರ.

                ಇದರಲ್ಲಿ ಶರೀರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ನಾಲ್ಕು ದುಃಖಗಳಿವೆ. ಅಂದರೆ ಹುಟ್ಟುವಾಗ ದುಃಖ, ಯೌವ್ವನದಿಂದ ವಿಮುಖವಾಗಿ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಗುವ ದುಃಖ, ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೀಣಿಸಿ ರೋಗಕ್ಕೆ ಈಡಾಗುವ ದುಃಖ, ಜೀವನದಿಂದ ಮೃತ್ಯುವಿಗೆ ವಶವಾಗುವ ದುಃಖ. ಈ ನಾಲ್ಕು ದುಃಖಗಳು ಬಹುಪಾಲು ಶಾರೀರಿಕವಾಗಿವೆ.

                ಉಳಿದ ಮೂರು ಬಹುಪಾಲು ಮನಸ್ಸಿನ ದುಃಖವಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ ಅಪ್ರಿಯರ ಅಥವಾ ಅಪ್ರಿಯವಾದುದರ ಸಮಾಗಮ ದುಃಖ, ಹೇಗೆಂದರೆ ನಾವು ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು, ನಷ್ಟವನ್ನು, ಸೋಲನ್ನು, ನಿಂದೆಯನ್ನು, ರೋಗವನ್ನು, ಮುಪ್ಪನ್ನು, ಮರಣವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಇವುಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗು ನಾವು ದುಃಖಪಡುವೆವು.

                ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಿಯರ ವಿಯೋಗ ಅಥವಾ ಪ್ರಿಯವಾದುದರ ವಿಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ನಾವು ಇಷ್ಟಪಡುವಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ನಮ್ಮಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ  ದೂರವಾಗಬಹುದು. ಅಥವಾ ನಮ್ಮ ಜಯ, ಯಶಸ್ಸು, ಲಾಭ, ಕೀತರ್ಿ, ಆರೋಗ್ಯ, ಯೌವ್ವನ ಮತ್ತು ಜೀವನ ನಮ್ಮಿಂದ ವಿಯೋಗ ಆಗಬಹುದು. ಆಗ ನಾವು ದುಃಖ ಪಡುವೆವು.

                ಹಾಗೆಯೇ ನಾವು ಬಹಳಷ್ಟು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ. ಅವು ಈಡೇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆಗ ನಾವು ದುಃಖಿಸುತ್ತೇವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕುರೂಪಿಯು ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು, ದರಿದ್ರನು ಧನವನ್ನು, ರೋಗಿಯು ಬಲಿಷ್ಠತೆಯನ್ನು, ವೃದ್ಧನು ಯೌವ್ವನವನ್ನು, ಮೃತ್ಯು ಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವವನು ಜೀವನವನ್ನು, ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಬಹುಪಾಲು ಜನರು ಧನ ಹಾಗು ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಬಯಸಿ ಈಡೇರದಿದ್ದಾಗ ದುಃಖಿಸುವರು.

                ಹೀಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ಶಾರೀರಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ದುಃಖ ಸೇರಿಸಿದಾಗ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಈ ದೇಹ ಮನಸ್ಸಿನ ನಂಟು ಅಥವಾ ಅಂಟು ನಮಗೆ ದುಃಖಕರವಾಗಿದೆ.

2.ದುಃಖಕ್ಕೆ ಕಾರಣ (ಸಮುದಯ) ಸತ್ಯ :

ಇದೇ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಸತ್ಯ

                ಭಿಕ್ಷುಗಳೇ -

                ಅದೆಂದರೆ (ದಾಹ) ತೀವ್ರ ಬಯಕೆ. ಇದರಿಂದಲೇ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಜನ್ಮದಿಂದ ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಇಂದ್ರೀಯಾಸಕ್ತಿಯ ತೀವ್ರ ಬಯಕೆ (ಕಾಮತನ್ಹಾ), ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಇರಬೇಕೆನ್ನುವ ತೀವ್ರ ಬಯಕೆ (ಭವತನ್ಹಾ) ನಾಶವಾಗಿ ಹೋಗಬೇಕು ಎನ್ನುವ (ವಿಭವ ತನ್ಹಾ) ತೀವ್ರ ಬಯಕೆ.

                ನಾವು ಬಹಳಷ್ಟು ಬಯಸುವೆವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಈಡೇರುವುದಿಲ್ಲ ಆಗ ನಾವು ದುಃಖಿಸುವೆವು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾವು ಈಡೇರದಿದ್ದುದಕ್ಕಾಗಿ ಅದೇ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಆ ಬಯಕೆಯೇ ಆಗಿದೆ.

                ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಮ್ಮ ಬಯಕೆಗಳ ತರಹವೇ ಜೀವನ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ವರ್ತಮಾನ ಎಷ್ಟೇ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದರೂ ಭವಿಷ್ಯ ನಂಬುವಂತಿಲ್ಲ. ನಾವು ಏನೆಲ್ಲವನ್ನು ಪ್ರಿಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದೇವೋ ಅವೆಲ್ಲವೂ ವಿಯೋಗವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

                ಉದಾ:- ಯೌವ್ವನ, ಆರೋಗ್ಯ, ಜೀವನ, ಸಂಗಾತಿ, ಮಕ್ಕಳು, ಸ್ನೇಹ, ಐಶ್ವರ್ಯ, ಕೀತರ್ಿ, ಅಧಿಕಾರಿ ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ, ಆಗ ದುಃಖವಾಗುತ್ತದೆ. ನಾವು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಜೀವಿಸಬೇಕು (ಭವತನ್ಹಾ) ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಹಾಗೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸತ್ತಮೇಲೆಯಾದರೂ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆಸಬೇಕೆಂದು ನಾನಾ ಕಸರತ್ತುಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತೇವೆ. ಅಥವಾ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಜಿಗುಪ್ಸೆ ಹೊಂದಿ ಇರಲೇಬಾರದು (ವಿಭವತನ್ಹಾ) ಎಂದು ಹಾತೊರೆಯುತ್ತೇವೆ. ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಯತ್ನಿಸುತ್ತೇವೆ. ಜನ್ಮವೇ ಬೇಡವೆಂದು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತೇವೆ. ಇವೆಲ್ಲಾ ತೀವ್ರ ಬಯಕೆಗಳಾಗಿವೆ (ತನ್ಹಾ) ಆಗಿದೆ. ಇದೇ ದುಃಖಕ್ಕೆ ತತ್ಕ್ಷಣದ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

                ಎಂದೂ ನಾವು ಬಯಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲವೋ ಆಗ ನಾವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಶಾಂತವಾಗಿ ಸುಖವಾಗಿ ಇರುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಉದ್ರೇಕಭರಿತ ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗಿ ನಾವು ತೀವ್ರ ಬಯಕೆ ಪಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಹಾಗೆ ದುಃಖ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಬಯಕೆಗಳೇ ದುಃಖದ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಬಯಕೆಯು ಎಂದಿಗೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೃಪ್ತಿಹೊಂದಲಾರವು. ಬಯಕೆಗಳಿಂದಲೇ ದುಃಖವು, ಶೋಕವೂ, ಚಿಂತೆಯು, ಭಯವು, ಕೋಪವು, ಕಶ್ಮಲಗಳು ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾರಿಗೆ ಬಯಕೆಗಳಿಲ್ಲವೋ ಅವರಿಗೆ ಬಂಧನವಿಲ್ಲ, ದುಃಖವಿಲ್ಲ, ಶೋಕವಿಲ್ಲ, ಭಯವಿಲ್ಲ, ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲ, ಕೋಪವಿಲ್ಲ, ಕಶ್ಮಲಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

                ಯಾವುದೆಲ್ಲವೂ ಪರರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆಯೋ ಅದೆಲ್ಲವೂ ದುಃಖಕರ ಸ್ವ-ಪ್ರಭುವಾಗುವುದೇ ಸುಖಕರವಾಗಿದೆ.

       3.ದುಃಖ ನಿರೋಧ ಸತ್ಯ : ಇದೇ ಓ ಭಿಕ್ಷುಗಳೇ ದುಃಖ ನಿರೋಧ ಸತ್ಯವಾಗಿದೆ.

                ತನ್ಹಾದಿಂದ (ತೀವ್ರ ಬಯಕೆಯಿಂದ) ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗುವುದೇ, ತೊಡೆದುಹಾಕುವುದೇ, ಬಿಡುಗಡೆ ಪಡೆಯುವುದೇ, ಅಂತ್ಯ ಮಾಡುವುದೇ, ನಿಲ್ಲಿಸುವುದೇ, ನಿರೋಧಿಸುವುದೇ ನಿಬ್ಬಾಣವಾಗಿದೆ.

                ಪ್ರಿಯ ಬಯಕೆ ಇಲ್ಲದವನು ದುಃಖರಹಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಯಾರಿಗೆ ಯಾವ ಪ್ರಿಯ ಬಯಕೆಗಳಿಲ್ಲವೋ ಅವರಿಗೆ ಯಾವ ದುಃಖವು ಇಲ್ಲ. ಯಾರಲ್ಲಿ ಉದ್ರೇಕ ಹಾಗು ವಿಷಾದವಿಲ್ಲವೋ ಅವರಿಗೆ ಶೋಕರಹಿತ ಎನ್ನುತ್ತೆವೆ. ಹೇಗೆ ಮುಳ್ಳಿನಿಂದ ಚುಚ್ಚಿಕೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸರ್ವ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಓಡುವನೋ ಅದೇ ಮುಳ್ಳು ತೆಗೆದ ನಂತರ ಆತನು ಓಡುವುದು ಇಲ್ಲ, ಮುಳುಗುವುದು ಇಲ್ಲ, ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಿತವರು ಯಾವುದರಲ್ಲಿಯೂ ರಮಿಸದೆ ಅವರು ದುಃಖವೆಲ್ಲದರಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

                ನಾವು ದುಃಖದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತರಾಗಬೇಕಾದರೆ ಕಾಮತನ್ಹಾ, ಭವತನ್ಹಾ, ವಿಭವತನ್ಹಾ ಮೂರರಿಂದಲೂ ಮುಕ್ತರಾಗಬೇಕಾಗಿದೆ.

                ಕಾಮತನ್ಹಾದಲ್ಲಿ ನಾವು ಇಂದ್ರಿಯಾಸಕ್ತಿ, ಬಂಧು ಮಿತ್ರಾಸಕ್ತಿ, ಸತಿಪುತ್ರಾಸಕ್ತಿ, ಐಶ್ವರ್ಯ ಕೀತರ್ಿ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಆಸಕ್ತಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇರುವುದೋ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅವುಗಳಿಂದ ಉದಯಿಸುವ ದುಃಖದಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅಪಾರವಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡರೆ ಅಪಾರ ದುಃಖ, ಅಲ್ಪವಾಗಿ ಅಂಟಿದ್ದರೆ ಅಲ್ಪ ದುಃಖ, ಲವಲೇಶವು ಅಂಟದಿದ್ದರೆ ಲವಲೇಶ ದುಃಖವು ಇಲ್ಲ.

                ಹಾಗೆಯೇ ಭವ, ವಿಭವ ತನ್ಹಾ ತೊರೆಯಲು ನಮ್ಮ ದೇಹ ಮನಸ್ಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಬಯಕೆ ಪಡಬಾರದು. ಇರಬೇಕು ಅಥವಾ ಇರಬಾರದು ಇವ್ಯಾವುವು ಇರಬಾರದು.

                ಹೊಸದಾದ ಯಾವ ಬಂಧನವು ಉದಯಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಬಾರದು. ಹಳೆಯ ಬಂಧನಗಳನ್ನು ಕ್ಷಯಿಸಬೇಕು. ಇದೇ ವಿಮುಕ್ತಿಯ ಹಾದಿಯಾಗಿದೆ. ಇವರ ಪೂರ್ಣ ವಿವರಣೆ ಮುಂದೆ ನಿಬ್ಬಾಣ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.

.               4.ದುಃಖನಿರೋಧ ಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ (ದುಃಖ ನಿರೋಧಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಮಾರ್ಗ):

                ಈಗ ಇದೇ ಓ ಭಿಕ್ಷುಗಳೇ, ದುಃಖ ನಿರೋಧಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯುವ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಅದೆಂದರೆ ಆರ್ಯ ಅಷ್ಠಾಂಗ ಮಾರ್ಗ.

                ಇದು ದುಃಖ ನಿರೋಧಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಆರ್ಯ ಅಷ್ಠಾಂಗ ಮಾರ್ಗ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಶ್ರೇಷ್ಠರಿಂದ (ಆರ್ಯರಿಂದ) ಬೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠತ್ವದ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿ ಮಹತ್ತರವಾದ್ದರಿಂದ ಆರ್ಯ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಇವು ಎಂಟು ಅಂಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಅಷ್ಠಾಂಗ ಮಾರ್ಗ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

                ಇದು ಇಂದ್ರಿಯಭೋಗ ಹಾಗು ದೇಹದಂಡನೆಗಳ ಅತಿರೇಕ ಮೀರಿರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಮಧ್ಯಮ ಮಾರ್ಗ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

                ಇಂದ್ರೀಯ ಭೋಗವನ್ನು ನಾವು ಏಕೆ ಮೀರಬೇಕೆಂದರೆ ಅದು ತುಚ್ಛವಾದುದು, ಅಸಭ್ಯವಾದುದು, ಪ್ರಾಪಂಚಿಕವಾದುದು, ಶ್ರೇಷ್ಠವಲ್ಲದ್ದು ಮತ್ತು (ಲಾಭರಹಿತವಾದುದು) ಅನರ್ಥಕಾರಿಯಾದದ್ದು.

                ದೇಹದಂಡನೆಗಳು ನಾವು ಏಕೆ ಮೀರಬೇಕೆಂದರೆ ಅದು ದುಃಖಕಾರಿ (ನೋವು), ಶ್ರೇಷ್ಠವಲ್ಲದ್ದು ಮತ್ತು ಅನರ್ಥ (ಲಾಭರಹಿತವಾದುದು)ಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.

                ಇಂದ್ರಿಯ ಭೋಗ ಮತ್ತು ದೇಹದಂಡನೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ಈ ಆರ್ಯ ಅಷ್ಠಾಂಗದಿಂದ ನಾವು ಪಡೆಯತಕ್ಕಂತಹ ಲಾಭ ಏನೆಂದರೆ - ಯೋಗ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ, ಜ್ಞಾನ, ಶಾಂತತೆ, ಅಭಿಜ್ಞಾ (ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಮಾಧಿ ಲಾಭದ ಜ್ಞಾನ), ಸಂಬೋಧಿ (ಜ್ಞಾನೋದಯ ಮತ್ತು ನಿಬ್ಬಾಣ (ದುಃಖರಹಿತತೆ ಪ್ರಾಪ್ತಿ).

                ಮೊದಲನೆಯ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಎರಡನೆಯ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅಂದರೆ ಕಾರಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆಗೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂರನೆಯ ಸತ್ಯವನ್ನು (ನಿಬ್ಬಾಣ) ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿ ಪೂರ್ಣರಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಅವರು ದುಃಖ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಆರ್ಯ ಅಷ್ಠಾಂಗ ಮಾರ್ಗ

1.            ಸಮ್ಮಾ ದಿಟ್ಟಿ (ಯೋಗ್ಯವಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ)

2.            ಸಮ್ಮಾ ಸಂಕಪ್ಪ (ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸಂಕಲ್ಪ / ಯೋಚನೆ)

3.            ಸಮ್ಮಾ ವಾಚಾ (ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸಂಭಾಷಣೆ)

4.            ಸಮ್ಮಾ ಕಮ್ಮಂತ (ಯೋಗ್ಯವಾದ ಕರ್ಮ)

5.            ಸಮ್ಮಾ ಅಜೀವೋ (ಯೋಗ್ಯವಾದ ಜೀವನೋಪಾಯ)

6.            ಸಮ್ಮಾ ವಾಯಾಮೋ (ಯೋಗ್ಯವಾದ ವ್ಯಾಯಾಮ / ಪ್ರಯತ್ನಶೀಲತೆ)

7.            ಸಮ್ಮಾ ಸತಿ (ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸ್ಮೃತಿ)

8.            ಸಮ್ಮಾ ಸಮಾಧಿ (ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸಮಾಧಿ / ಏಕಾಗ್ರತೆ)

                ಇದರಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು ಸಮ್ಮಾ ಸಂಕಲ್ಪ ಇವು ಸೇರಿ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.

                ಸಮ್ಮಾ ವಾಚಾ, ಸಮ್ಮಾ ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಮ್ಮಾ ಅಜೀವೋ ಇವು ಸೇರಿ ಶೀಲ ಆಗುತ್ತದೆ.

                ಸಮ್ಮಾ ವ್ಯಾಯಾಮೋ, ಸಮ್ಮಾ ಸತಿ ಮತ್ತು ಸಮ್ಮಾ ಸಮಾಧಿ ಇವು ಸೇರಿ ಸಮಾಧಿ ಆಗುತ್ತದೆ.

               

. “ನಿಮಗೆ ನೀವೇ ಶ್ರಮಿಸಬೇಕು, ತಥಾಗತರು ಕೇವಲ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮಾರ್ಗಗಲ್ಲಿ ಅಷ್ಠಾಂಗ ಮಾರ್ಗವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಯಾರು ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೋ ಅವರು ಬುದ್ಧರ ಬೋಧನೆಯಂತೆ ನಡೆದು ದುಃಖಮುಕ್ತರು ಆಗುತ್ತಾರೆ.”

(ಧಮ್ಮಪದ 276)

more paths for nibbana/ಅರಹತ್ವಕ್ಕೆ (ನಿಬ್ಬಾಣಕ್ಕೆ) ಹಲವು ಹಾದಿಗಳು

ಅರಹತ್ವಕ್ಕೆ (ನಿಬ್ಬಾಣಕ್ಕೆ) ಹಲವು ಹಾದಿಗಳು

                ಒಮ್ಮೆ 4 ಭಿಕ್ಷುಗಳು ಬುದ್ಧ ಭಗವಾನರ ಬಳಿ ಧ್ಯಾನದ ವಿಷಯ ವಸ್ತು ಕೇಳಿದರು. ಭಗವಾನವರು ಅವರವರ ಪ್ರಚ್ಚನ್ನತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅವರಿಗೆ (ಪರಿಕಮ್ಮ ನಿಮಿತ್ತ) ಧ್ಯಾನ ವಿಷಯ ವಸ್ತು ತಿಳಿಸಿದರು. ಅವರು ಅದನ್ನು ಪಡೆದು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಪರಿಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ 4 ಮಹಾಭೂತವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ 18 ಧಾತುಗಳನ್ನೇ ವಿಷಯವಸ್ತುವಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಮಗದೊಬ್ಬ ಪಂಚಖಂಧವನ್ನು ಮತ್ತು ಕೊನೆಯವನು ಆರು ಆಯತನವನ್ನು ಧ್ಯಾನ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡನು. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಅರಹಂತರಾದರು. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಧ್ಯಾನವಸ್ತು ಭಿನ್ನ, ಆದರೆ ನಿಬ್ಬಾಣ ಮಾತ್ರ ಒಂದೇ. ಇದು ಹೇಗೆ ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ಮೂಡಿ ಭಗವಾನರಲ್ಲಿ ಬಂದು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳಿದರು. ಆಗ ಭಗವಾನರು ಅವರಿಗೆ ಭಿಕ್ಷುಗಳೇ ನಿಮಗೆ ಕಿಂಶುಕ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ನೋಡಿದ ಸೋದರರಿಗೆ ಉಂಟಾಗಿದ್ದ ಸಂಶಯ ಬಂದಿತೇ?

                ಆ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸುವಂತೆ ಭಿಕ್ಷುಗಳು ಪ್ರಾಥರ್ಿಸಿದರು.

                ಭಗವಾನವರು ಆಗ ಹಿಂದಿನ ಜಾತಕದ ಕಥೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನರು ವಾರಾಣಾಸಿಯ ರಾಜರಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಈಗಿನ ಈ ನಾಲ್ಕು ಭಿಕ್ಷುಗಳೇ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಾಗಿದ್ದರು. ಒಮ್ಮೆ ಈ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳು ತಂದೆಯ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ತಾವು ಕಿಂಶುಕ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ರಾಜರು ಆಗ ಸಾರಥಿಗೆ ಈ ಕಾರ್ಯ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು. ಆತನು ಹಿರಿಯ ಮಗನಿಗೆ ಬೋಳಾಗಿದ್ದ ಕಿಂಶುಕ ವೃಕ್ಷವನ್ನು, ಎರಡನೆಯವನಿಗೆ ಸಣ್ಣ ಚಿಗುರು ಕಿಂಶುಕ ವೃಕ್ಷವನ್ನು, ಮೂರನೆಯವನಿಗೆ ಹೂಗಳು ತುಂಬಿದ ಕಿಂಶುಕ ವೃಕ್ಷ ತೋರಿಸಿದನು. ಈ ನಾಲ್ಕು ರಾಜಕುಮಾರರು ತಮ್ಮ ಅನುಭವ ಹಂಚಿಕೊಂಡಾಗ ಅವರಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಮೂಡಿ ಮತ್ತೆ ರಾಜರ ಬಳಿಗೆ  ಬಂದರು. ಆಗ ಮಹಾರಾಜರು ಕಿಂಶುಕ ವೃಕ್ಷದ ವಿವಿಧ ಅವಸ್ಥೆ ತಿಳಿಸಿ ಅವರ ಸಂದೇಹ ನೀಗಿಸಿದರು.

                ನಂತರ ಭಗವಾನರು ಅವರಿಗೆ ಇದು ಸಹ ಇದೇ ಬಗೆಯಾದ ಸಂದೇಹವೆಂದು ತಿಳಿಸಿ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಿಬ್ಬಾಣಕ್ಕೆ, ಅರಹತ್ವಕ್ಕೆ, ವಿವಿಧ ಮಾರ್ಗಗಳೆಂದು ತಿಳಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ ವಿವರಿಸಿದಾಗ ಅವರಿಗಿದ್ದ ಸಂದೇಹ ನಿವಾರಣೆಯಾಯಿತು.

                ಹೀಗೆಯೇ ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧ ಭಗವಾನರು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬೋಧನೆಯ ಬೋಧಿಯ ಹಾದಿಯನ್ನು ನಾವು ಆಲಿಸಿದಾಗ ನಮ್ಮ ಮಿಥ್ಯಾದೃಷ್ಠಿಯು ತೊಡೆದು ಹೋಗಿ ಸಮ್ಮಾದೃಷ್ಟಿಯ ತಳಹದಿಯ ಮೇಲೆ ನಾವು ನಿಲ್ಲುವೆವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ನಾವು ಧ್ಯಾನ ಸಾಧನೆಗೆ ಮುನ್ನ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಬುದ್ಧ ಭಗವಾನರು ತಮ್ಮ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಧ್ಯಾನ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಈ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ:

1.            ನಾಲ್ಕು ಆರ್ಯಸತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಯ ಅಷ್ಠಾಂಗ ಮಾರ್ಗ.

2.            ಅವಲಂಬನೆಯಿಂದ ಉದಯಿಸುವಿಕೆ (ಪಟಿಚ್ಚ ಸಮುಪ್ಪಾದ).

3.            ಕುಶಲ ಮತ್ತು ಅಕುಶಲವನ್ನು ಹಾಗು ಅವುಗಳ ಮೂಲವನ್ನು ಅರಿಯುವಿಕೆ.

4.            ಇಂದ್ರೀಯಗಳ ಪೂರ್ಣ ಸ್ವರೂಪ ಅರಿಯುವಿಕೆ.

5.            ಧಾತುಗಳನ್ನು ಅರಿಯುವಿಕೆ.

6.            ಪಂಚಖಂಧ (ಐದು ಸ್ಕಂದ) (ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು) ಅರಿಯುವಿಕೆ ಇತ್ಯಾದಿ...

samma ditthi(the right view/ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ (ಸಮ್ಯಕ್ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ)

ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ (ಸಮ್ಯಕ್ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ)

                ಸಮ್ಯಕ್ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ (ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಟಿ) ಅಂದರೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ (ಸರಿಯಾದ) ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅರಿಯುವಿಕೆ. ಅಂದರೆ ನಾಲ್ಕು ಆರ್ಯಸತ್ಯಗಳ ಯತಾರ್ಥ ಜ್ಞಾನ. ಯಾರು ಆರ್ಯ ಅಷ್ಟಾಂಗ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವನೋ ಆತನು ನಿಬ್ಬಾಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ. ಬುದ್ಧ ಭಗವಾನರು ಇದನ್ನು ಒಂದನೆಯ ಮೆಟ್ಟಿಲಾಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದರೆ ಆರ್ಯ ಅಷ್ಟಾಂಗ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದೇ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಟಿ. ಏಕೆಂದರೆ ಮೊದಲು ನಮಗೆ ಯೋಗ್ಯ ತಿಳುವಳಿಕೆಯಾದರೆ ಮಾತ್ರ ಮುಂದೆ ಅದನ್ನು ಸಿದ್ಧಿಸಲು ಸಂಕಲ್ಪಿಸುವೆವು. ಹಾಗೆಯೇ ಕಾರ್ಯಗತ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಸಿದ್ಧಿಸುವೆವು.

                ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಟಿಯು ಮಹಾನಿಧಿಗೆ ಭೂಪಟವಿಚಿದ್ದಂತೆ. ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಟಿಯು ನಿಬ್ಬಾಣ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಮಹಾ ದಾರಿದೀಪವಿದ್ದಂತೆ. ಯಾವಾಗ ಸಾಧಕನು ಮತ್ತು ಆರ್ಯಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಯತಾರ್ಥವಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರಜ್ಞಾಶೀಲತೆಯಿಂದ ಅರಿಯುತ್ತಾನೋ, ನಿಬ್ಬಾಣವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸುತ್ತಾನೋ ಆಗ ಆತನಲ್ಲಿ ಅಜ್ಞಾನದ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಸಮ್ಮಾದೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ.

                ಸಮ್ಮಾದೃಷ್ಟಿಯ ಲಕ್ಷಣವೇನೆಂದರೆ ಯತಾರ್ಥವಾಗಿ ಅಂದರೆ (ಸತ್ಯ) ಅದು ಇರುವಂತೆಯೇ ಕಾಣುವುದು. ತೋರಿಕೆಯ ಸತ್ಯ ಮೀರಿ ಯತಾರ್ಥ ಸತ್ಯ ಅರಿಯುವುದು. ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಟಿಯ ಕ್ರಿಯೆ ಏನೆಂದರೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದು. ಇದು ಅಜ್ಞಾನದ ಅಥವಾ ಮಿಥ್ಯಾದೃಷ್ಟಿಯ ನಾಶದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

                ಯಾವಾಗ ಆತನಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಟಿಯು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗವುದೋ ಆಗ ಆತನ ಮನಸ್ಸು ನಿಬ್ಬಾಣದೆಡೆಗೆ ಕೇಂದ್ರಿಕೃತವಾಗುತ್ತದೆ.

                ಆಗ ಆತನು ಮಿಥ್ಯ ಸಂಕಲ್ಪ (ಯೋಚನೆ) ತೊರೆಯುತ್ತಾನೆ.

                ಆಗ ಆತನು ಮಿಥ್ಯ ವಾಚಾದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

                ಆಗ ಆತನು ಮಿಥ್ಯ ಕರ್ಮದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

                ಆಗ ಆತನು ಮಿಥ್ಯ ಜೀವನೋಪಾಯ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

                ಆಗ ಆತನು ಸೋಮಾರಿತನ ತ್ಯಜಿಸಿ ಮಿಥ್ಯ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

                ಆಗ ಆತನು ಅಲಕ್ಷ ಹಾಗು ಮಿಥ್ಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

                ಆಗ ಆತನು ಲೋಭ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಮೋಹದ ಮಿಥ್ಯಾ ಸಮಾಧಿಯಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

                ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆತನು ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಟಿಯಿಂದ ಉಳಿದ 7 ಅಂಗಗಳಾದ ಸಮ್ಮಾಸಂಕಲ್ಪ, ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ, ಸಮ್ಮಾಕರ್ಮ, ಸಮ್ಮಾಅಜೀವ, ಸಮ್ಮಾ ವ್ಯಾಯಾಮ, ಸಮ್ಮಾ ಸ್ಮೃತಿ, ಸಮ್ಮಾ ಸಮಾಧಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

                ಯಾವಾಗ ಒಬ್ಬನಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಟಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವುದು, ಆಗ ಆತನಲ್ಲಿ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಅಕುಶಲಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನೇ ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾಕುವೆವು.

                ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಮಾನವ ದುಃಖ, ಅದರ ಕಾರಣ, ಅದರ ನಿರೋಧ (ನಿಬ್ಬಾಣ) ಮಧ್ಯಮ ಮಾರ್ಗ ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಆತ ದುಃಖದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಲಾರ. 

upajjhatthaana sutta in kannada ಉಪಜ್ಝತ್ಥಾನ ಸುತ್ತ: ಚಿಂತನೆಗೆ ಪರಮಯೋಗ್ಯ ವಿಷಯಗಳು {ಸಂಕ್ಷೀಪ್ತ}

ಉಪಜ್ಝತ್ಥಾನ ಸುತ್ತ: ಚಿಂತನೆಗೆ ಪರಮಯೋಗ್ಯ ವಿಷಯಗಳು {ಸಂಕ್ಷೀಪ್ತ}

" 5 ಬಗೆಯ ವಾಸ್ತವಗಳನ್ನು ಒಬ್ಬನು ಪುರುಷನಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಸ್ತ್ರೀಯಾಗಲಿ, ಉಪಾಸಕನಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಭಿಕ್ಖುವಾಗಲಿ ಅಗ್ಗಾಗ್ಗೆ ಚಿಂತನೆಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇರಬೇಕು. ಯಾವುವವು ಐದು?

1.ನಾನು ಜರಾವಿಗೆ[ಮುಪ್ಪಿಗೆ] ಈಡಾಗುತ್ತೇನೆ. ಜರಾಗೆ ಅತೀತವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

2.ನಾನು ವ್ಯಾಧಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತೇನೆ, ವ್ಯಾಧಿಗೆ ಅತೀತನಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

3.ನಾನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಮರಣವಪ್ಪುವೆನು ,ಮರಣವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

4.ಯಾರೆಲ್ಲಾ ನನಗೆ ಪ್ರೀಯರಾಗಿರುವರೋ ಹಾಗು ಯಾವುದೆಲ್ಲವೂ ಚಿತ್ತಾಕರ್ಷವಾಗಿವೆಯೋ ಅವೆಲ್ಲದರಿಂದಲೂ ನಾನು ವಿಯೋಗ ಹೊಂದುವೆನು.

5.ನನ್ನ ಕಮ್ಮಗಳಿಗೆ ನಾನೇ ಹೋಣೆಗಾರ[ಯಜಮಾನ}, ನನ್ನ ಕಮ್ಮಗಳಿಂದಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ಹಾಗು ನನ್ನ ಕಮ್ಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದ ನನ್ನ ಕಮ್ಮಗಳಿಗೆ ನಾನೇ ಹಕ್ಕುದಾರ, ನನ್ನ ನಿರ್ಣಯಗಳಿಂದಲೇ ಕಮ್ಮವು ಆಗಿದೆ.ಯಾವುದೆಲ್ಲಾ ಕುಶಲ ಅಥವಾ ಪಾಪ ನಾನು ಮಾಡಿದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ನಾನೇ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗುವೆನು.

ಈ 5 ಬಗೆಯ ವಾಸ್ತವಗಳನ್ನು ಒಬ್ಬನು ಪುರುಷನಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಸ್ತ್ರೀಯಾಗಲಿ, ಉಪಾಸಕನಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಭಿಕ್ಖುವಾಗಲಿ ಅಗ್ಗಾಗ್ಗೆ ಚಿಂತನೆಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇರಬೇಕು.

 ಯಾವಾಗ ಒಬ್ಬನು ಜರಾಧಮ್ಮವನ್ನು ಈ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸುತ್ತಾನೋ ಆತನಲ್ಲಿ ಯವ್ವನದ ಮದದ ಅಮಲು ಅಳಿದು ಹೋಗುವುದು, ಯಾರು ಹೀಗೆ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅವರು ಯವ್ವನ ಮದದಿಂದಾಗಿ ಯವ್ವನವು ನಿತ್ಯವೆಂಬ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿ ಶರೀರದಿಂದ, ಮಾತಿನಿಂದ, ಹಾಗು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನ ಬಗೆಯ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಿತ್ತಾರೆ, ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕವನ್ನು ಪಡೆಯುವರು. ಪಂಡಿತರು ಈ ಬಗೆಯ ಚಿಂತನೆಯಿಂದಾಗಿ ಆ ಬಗೆಯ ಮದದಿಂದಾಗಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಕ್ತನಾಗುವನು ಅಥವಾ ಆ ಮದವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವರು.

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಒಬ್ಬನು ವ್ಯಾದಿ ಧಮ್ಮವನ್ನು ಈ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸುತ್ತಾನೋ ಆತನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯದ ಮದದ ಅಮಲು ಅಳಿದು ಹೋಗುವುದು, ಯಾರು ಹೀಗೆ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅವರು ಅರೋಗ್ಯದ ಮದದಿಂದಾಗಿ ಅರೋಗ್ಯವು ನಿತ್ಯವೆಂಬ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿ ಶರೀರದಿಂದ, ಮಾತಿನಿಂದ, ಹಾಗು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನ ಬಗೆಯ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಿತ್ತಾರೆ, ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕವನ್ನು ಪಡೆಯುವರು. ಪಂಡಿತರು ಈ ಬಗೆಯ ಚಿಂತನೆಯಿಂದಾಗಿ ಆ ಬಗೆಯ ಮದದಿಂದಾಗಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಕ್ತನಾಗುವನು ಅಥವಾ ಆ ಮದವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವರು.

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಒಬ್ಬನು ಮರಣ ಧಮ್ಮವನ್ನು ಈ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸುತ್ತಾನೋ ಆತನಲ್ಲಿ ಜೀವನದ ಮದದ ಅಮಲು ಅಳಿದು ಹೋಗುವುದು, ಯಾರು ಹೀಗೆ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅವರು ಜೀವನದ ಮದದಿಂದಾಗಿ ಜೀವನವು ನಿತ್ಯವೆಂಬ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿ ಶರೀರದಿಂದ, ಮಾತಿನಿಂದ, ಹಾಗು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನ ಬಗೆಯ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಿತ್ತಾರೆ, ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕವನ್ನು ಪಡೆಯುವರು. ಪಂಡಿತರು ಈ ಬಗೆಯ ಚಿಂತನೆಯಿಂದಾಗಿ ಆ ಬಗೆಯ ಮದದಿಂದಾಗಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಕ್ತನಾಗುವನು ಅಥವಾ ಆ ಮದವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವರು.

  ಹಾಗು ಯೋಗ್ಯಚಿಂತನೆಯಿಂದಾಗಿ ಒಬ್ಬನು ತನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಾಗು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರು ವಿಯೋಗಹೊಂದುವರು ಎಂದು ಆಗಾಗ್ಗೆ ನೆನೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಒಬ್ಬನ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಹಾಗು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಭಾವೋದ್ರೇಕಗಳು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳಿದು ಹೋಗುವವು ಅಥವಾ ದುರ್ಬಲವಾಗುವವು. ಹಾಗು ಆತನು ಪರರಂತೆ ಭಾವಾವೇಶದಿಂದಾಗಿ ಶರೀರದಿಂದ, ಮಾತಿನಿಂದ,ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಾಪಗಳನ್ನು  ಮಾಡಲಾರ.

 ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಜ್ಞಾನಿಯು ಹೀಗೆ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ".ನನ್ನ ಕಮ್ಮಗಳಿಗೆ ನಾನೇ ಹೋಣೆಗಾರ[ಯಜಮಾನ}, ನನ್ನ ಕಮ್ಮಗಳಿಂದಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ಹಾಗು ನನ್ನ ಕಮ್ಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದ ನನ್ನ ಕಮ್ಮಗಳಿಗೆ ನಾನೇ ಹಕ್ಕುದಾರ, ನನ್ನ ನಿರ್ಣಯಗಳಿಂದಲೇ ಕಮ್ಮವು ಆಗಿದೆ.ಯಾವುದೆಲ್ಲಾ ಕುಶಲ ಅಥವಾ ಪಾಪ ನಾನು ಮಾಡಿದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ನಾನೇ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗುವೆನು." ಯಾವ ಜೀವಿಗಳು ಈ ಹಿಂದೆ ತ್ರಿಕರಣಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಾಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೊ, ನಂತರ  ಈ ಬಗೆಯ ಚಿಂತನೆಯಿಂದಾಗಿ ಆ ಬಗೆಯ ಪಾಪದಿಂದಾಗಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಕ್ತನಾಗುವನು ಅಥವಾ ಆ ಪಾಪವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವರು.

 ನಂತರ ಆರ್ಯರ ಶಿಷ್ಯನು ಹೀಗೆ ಅಲೋಚಿಸುತ್ತಾನೆ "ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ ಜರಾಧಮ್ಮಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿಲ್ಲ, ಯಾರೂ ಜರಾವಿಗೆ ಅತೀತವಾಗಿ ಹೋಗಿಲ್ಲ, ಭೂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಗಲಿ ಅಥವಾ

ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿಯಾಗಲಿ ಸತ್ತನಂತರ ಮರು ಉಗಮಿಸುವ ಸರ್ವಜೀವಿಗಳು ಮುಪ್ಪಿಗೆ ಅತೀತವಾಗಿ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ." ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಆತನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗವು ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ, ಆಗ ಆತನು ಆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸುತ್ತಾನೆ, ಅದನ್ನೇ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆಗ ಅತನಲ್ಲಿ ಬಂಧನಗಳು ಕಳಚಿಬೀಳುವವು, ಆತನ ದಾಹ ಹಾಗು ಮೋಹವು ಕ್ಷಯಿಸಿಹೋಗುವುದು.

ನಂತರ ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆರ್ಯರ ಶಿಷ್ಯನು ಹೀಗೆ ಅಲೋಚಿಸುತ್ತಾನೆ "ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ ರೋಗಧಮ್ಮಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿಲ್ಲ, ಯಾರೂ ರೋಗಕ್ಕೆ ಅತೀತವಾಗಿ ಹೋಗಿಲ್ಲ, ಭೂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಗಲಿ ಅಥವಾ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿಯಾಗಲಿ ಸತ್ತನಂತರ ಮರು ಉಗಮಿಸುವ ಸರ್ವಜೀವಿಗಳು ರೋಗಕ್ಕೆ ಅತೀತವಾಗಿ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ." ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಆತನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗವು ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ, ಆಗ ಆತನು ಆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸುತ್ತಾನೆ, ಅದನ್ನೇ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆಗ ಅತನಲ್ಲಿ ಬಂಧನಗಳು ಕಳಚಿಬೀಳುವವು, ಆತನ ದಾಹ ಹಾಗು ಮೋಹವು ಕ್ಷಯಿಸಿಹೋಗುವುದು.

ನಂತರ ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆರ್ಯರ ಶಿಷ್ಯನು ಹೀಗೆ ಅಲೋಚಿಸುತ್ತಾನೆ "ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ ಮರಣಧಮ್ಮಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿಲ್ಲ, ಯಾರೂ ಮರಣಕ್ಕೆ ಅತೀತವಾಗಿ ಹೋಗಿಲ್ಲ, ಭೂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಗಲಿ ಅಥವಾ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿಯಾಗಲಿ ಸತ್ತನಂತರ ಮರು ಉಗಮಿಸುವ ಸರ್ವಜೀವಿಗಳು ಮರಣಕ್ಕೆ ಅತೀತವಾಗಿ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ." ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಆತನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗವು ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ, ಆಗ ಆತನು ಆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸುತ್ತಾನೆ, ಅದನ್ನೇ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆಗ ಅತನಲ್ಲಿ ಬಂಧನಗಳು ಕಳಚಿಬೀಳುವವು, ಆತನ ದಾಹ ಹಾಗು ಮೋಹವು ಕ್ಷಯಿಸಿಹೋಗುವುದು.

ನಂತರ ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆರ್ಯರ ಶಿಷ್ಯನು ಹೀಗೆ ಅಲೋಚಿಸುತ್ತಾನೆ "ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ ಪ್ರೀಯವಿಯೋಗ ಧಮ್ಮಕ್ಕೆಗುರಿಯಾಗಿಲ್ಲ, ಯಾರೂ ಪ್ರಿಯವಿಯೋಗಧಮ್ಮಕ್ಕೆ ಅತೀತವಾಗಿ ಹೋಗಿಲ್ಲ, ಭೂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಗಲಿ ಅಥವಾ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿಯಾಗಲಿ ಸತ್ತನಂತರ ಮರು ಉಗಮಿಸುವ ಸರ್ವಜೀವಿಗಳು ಪ್ರಿಯವಿಯೋಗಕ್ಕೆ ಅತೀತವಾಗಿ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ." ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಆತನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗವು ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ, ಆಗ ಆತನು ಆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸುತ್ತಾನೆ, ಅದನ್ನೇ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆಗ ಅತನಲ್ಲಿ ಬಂಧನಗಳು ಕಳಚಿಬೀಳುವವು, ಆತನ ದಾಹ ಹಾಗು ಮೋಹವು ಕ್ಷಯಿಸಿಹೋಗುವುದು.

ನಂತರ ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆರ್ಯರ ಶಿಷ್ಯನು ಹೀಗೆ ಅಲೋಚಿಸುತ್ತಾನೆ ".ನನ್ನ ಕಮ್ಮಗಳಿಗೆ ನಾನೇ ಹೋಣೆಗಾರ[ಯಜಮಾನ},ಹಾಗೇಯೇ ಪರರು ಸಹಾ ತಮ್ಮಕಮ್ಮಗಳಿಗೆ ಓಡೆಯರು ಆಗಿದ್ದಾರೆ, ನನ್ನ ಕಮ್ಮಗಳಿಂದಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ಹಾಗು ನನ್ನ ಕಮ್ಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದ ನನ್ನ ಕಮ್ಮಗಳಿಗೆ ನಾನೇ ಹಕ್ಕುದಾರ ಹಾಗೇಯೇ ಎಲ್ಲಾ ಜನರು ತಮ್ಮ ಕಮ್ಮಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಭಾದ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ನನ್ನ ನಿರ್ಣಯಗಳಿಂದಲೇ ಕಮ್ಮವು ಆಗಿದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಅವರ ನಿರ್ಣಯಗಳಿಂದಲೇ ಕಮ್ಮವುಆಗುತ್ತಿದ್ದೆ. ಯಾವುದೆಲ್ಲಾ ಕುಶಲ ಅಥವಾ ಪಾಪ ನಾನು ಮಾಡಿದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ನಾನೇ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗುವೆನು ಹಾಗೇಯೇ ಪರರು ಸಹಾ ತಮ್ಮ ಕಮ್ಮಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಾದಿಕಾರಿಯಾಗುವರು." ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಆತನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗವು ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ, ಆಗ ಆತನು ಆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸುತ್ತಾನೆ, ಅದನ್ನೇ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆಗ ಅತನಲ್ಲಿ ಬಂಧನಗಳು ಕಳಚಿಬೀಳುವವು, ಆತನ ದಾಹ ಹಾಗು ಮೋಹವು ಕ್ಷಯಿಸಿಹೋಗುವುದು.

sakkaya ditti wrong views on self

                          ಸಕ್ಕಾಯ ದಿಟ್ಠಿ

ಶ್ರಾವಸ್ಥಿಯಲ್ಲಿ ಭಗವಾನರು ಹೀಗೆ ಬೋಧಿಸಿದರು.
"ಸಮಣ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅನೇಕ ವಿಧದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವನ್ನು ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಅಂಟಿದ್ದಾರೆ. ಪಂಚಖಂಧಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿರುವರು. ಈ ಕೆಳಕಂಡ ದೃಷ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೆ ಅಂಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಯಾರು ಆರ್ಯರಲ್ಲವೋ, ಸುಶಿಕ್ಷಿತರಲ್ಲವೋ ಅವರು ದೇಹವನ್ನೇ ಆತ್ಮ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಆತ್ಮವು ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಅಥವಾ ದೇಹವು ಆತ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿದೆ ಅಥವಾ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ದೇಹವಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಹಾಗೆಯೇ ವೇದನೆಯೇ ಆತ್ಮವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಆನಂದವೇ ಆತ್ಮ ಅಥವಾ ವೇದನೆಯು ಆತ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಅಥವಾ ಆತ್ಮವು ವೇದನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ವೇದನೆಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿದೆ, ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ವೇದನೆಗಳಿವೆ.
ಹಾಗೆಯೇ ಸಞ್ಞ (ಗ್ರಹಿಕೆ)ವೇ ಆತ್ಮ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಹಿಕೆಯು ಆತ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಅಥವಾ ಆತ್ಮವು ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಿಕೆಯಿದೆ. ಅಥವಾ ಗ್ರಹಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿದೆ. ಉದಾಹಣೆಗೆ ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಖಾರಗಳೇ (ಚಿತ್ತದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು) ಆತ್ಮವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಅಥವಾ ಕರುಣಾ) ಅಥವಾ ಆತ್ಮವು ಸಂಖಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಥವಾ ಸಂಖಾರಗಳು ಆತ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಸಂಖಾರಗಳಿವೆ ಅಥವಾ ಹಾಗೆಯೇ ವಿಞ್ಞನವೇ (ಅರಿಯುವಿಕೆ) ಆತ್ಮವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅಥವಾ ಆತ್ಮವು ವಿಞ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಥವಾ ವಿಞ್ಞನವು ಆತ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಞ್ಞಾನವಿದೆ ಅಥವಾ ವಿಞ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. (ಹೀಗೆ ಪಂಚಖಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆತ್ಮವೆಂದು, ಉಳಿದವನ್ನು ಅದರ ಅಧೀನವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಪಂಚಖಂಧಗಳಿಗೆ ಅತೀತವಾಗಿ ಆತ್ಮವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅದಕ್ಕೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಧೀನ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ). 'ಇದೇ ನಾನು' ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅದಕ್ಕೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಧೀನ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ). 'ಇದೇ ನಾನು' ಎಂದು ದೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನಲ್ಲಿ ನಾನಾಬಗೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮವೇ ಎಲ್ಲವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದೆ, ಕೇಳುತ್ತಿದೆ, ಅಘ್ರಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ, ಸ್ವಾದಿಸುತ್ತಿದೆ, ಸ್ಪಶರ್ಿಸುತ್ತಿದೆ, ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ದೃಷ್ಟಿ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ. 'ಇದೇ ನಾನು' ಅಥವಾ 'ವಿಷಯಗಳು ಅಶರೀರ' ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. 'ವಿಷಯಗಳು ಶರೀರ ಹೊಂದಿವೆ' ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ, 'ವಿಷಯಗಳು ಅರಿವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಅಥವಾ ವಿಷಯಗಳು ಅರಿವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ' ಅಥವಾ 'ವಿಷಯಗಳು ಅರಿವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಹೊಂದದೆಯೂ ಇಲ್ಲ' ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಆದರೆ ಆರ್ಯಶ್ರಾವಕನು ಯಾವಾಗ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ದೂರೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಆತನಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವು ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ, ಅಜ್ಞಾನದ ನಾಶದೊಂದಿಗೆ ಆತನಲ್ಲಿ 'ಅಹಂ', 'ನಾನು', 'ಇದೇ ನಾನು', 'ಆತ್ಮವಿದೆ', 'ಆತ್ಮವಿಲ್ಲ', 'ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ದೇಹವಿದೆ', 'ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ದೇಹವಿಲ್ಲ', 'ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಅರಿವಿದೆ', 'ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಅರಿವಿಲ್ಲ'. ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಅರಿವಿಲ್ಲ, ಇಲ್ಲದೆಯೂ ಇಲ್ಲ' ಎಂದೆಲ್ಲಾ ಮಿಥ್ಯಾದೃಷ್ಟಿಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
ನಿಮ್ಮದೆಲ್ಲವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಿ
ಭಗವಾನರು ಶ್ರಾವಸ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು:
"ಭಿಕ್ಷುಗಳೇ, ನಿಮ್ಮದೆಲ್ಲವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಿ, ಹಾಗೆ ಬಿಟ್ಟಾಗ ನೀವು ಲಾಭವನ್ನು ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಪಡೆಯುವಿರಿ."
"ಭಿಕ್ಷುಗಳೇ, ನಿಮ್ಮದಲ್ಲದ್ದು ಯಾವುದು?"
ಈ ದೇಹ ನಿಮ್ಮದಲ್ಲ... ಈ ವೇದನೆಗಳು... ಈ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳು... ಈ ಚಿತ್ತದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು... ಈ ಅರಿವು ನಿಮ್ಮದಲ್ಲ. ಇವುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಿ, ಅಂಟದಿರಿ, ಇವನ್ನು ಬಿಟ್ಟಾಗ ನೀವು ಲಾಭವನ್ನು ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಪಡೆಯುವಿರಿ. ಹೇಗೆಂದರೆ ಕೆಲವರು ಹುಲ್ಲನ್ನು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಸುಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸುಡುವಂತೆ ಆಗುವುದೇ?"
"ಇಲ್ಲ ಭಂತೆ."
"ಏಕೆ?"
"ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ನಮ್ಮದಲ್ಲ, ನಾವು ಅಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಆತ್ಮವೂ ಅಲ್ಲ."
"ಅದೇರೀತಿಯಾಗಿ ಭಿಕ್ಷುಗೇ, ಈ ಶರೀರ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು (ವೇದನೆ) ಗ್ರಹಿಕೆ, ಚಟುವಟಿಕೆ, ಅರಿವು) ಬಿಟ್ಟಿಬಿಡಿ. ಅದು ನಿಮ್ಮದಲ್ಲ, ಇವನ್ನು ನೀವು ಬಿಟ್ಟಾಗ ಮತ್ತೆ ಅಂಟದಿದ್ದಾಗ ನೀವು ಸುಖವನ್ನು ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಪಡೆಯುವಿರಿ."
ಆತ್ಮವು ಸರ್ವಶಕ್ತವೇ? ಪರಿಶುದ್ಧವೇ? ನಿತ್ಯವೇ?
ಒಮ್ಮೆ ಸಚ್ಚಕ ಎಂಬ ಮಹಾ ವಾಗ್ಮಿಯು ಭಗವಾನರನ್ನು ವಾದದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಲು  ಬಂದನು. ಆತನ ಪ್ರಕಾರ ಪಂಚಖಂಧಗಳು (ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು) ಆತ್ಮವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಭಗವಾನರು ಯಾವುದನ್ನು ಆತ್ಮವೆಂದು ಒಪ್ಪುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
ಸಚ್ಚಕ : "ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿಯೇ ಪಾಪ ಪುಣ್ಯಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ."
ಭಗವಾನರು : "ಅಗ್ಗಿವೇಸನ, ನೀನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿರಬಹುದೇ, ದೇಹವೇ ನನ್ನ ಆತ್ಮ, ಮನಸ್ಸೇ (ವೇದನೆ, ಸಞ್ಞ, ಸಂಖಾರ, ವಿಞ್ಞಾನ) ನನ್ನ ಆತ್ಮ."
ಸಚ್ಚಕ : "ಹೌದು."
ಭಗವಾನರು : "ಒಬ್ಬ ರಾಜನಿಗೆ ಅಪರಾಧಿಗಳಿಗೆ ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡುವ ಅಥವಾ ಮರಣದಂಡನೆ ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರವಿರುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಆತನು ಅಭಿಶಕ್ತ ಸರ್ವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ, ಅದೇರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಕ್ಕೂ ಸಹಾ ಅಂತಹ ಶಕ್ತಿ ಇರಲೇಬೇಕು. ಈಗ ನೀನು ದೇಹವೇ ನನ್ನ ಆತ್ಮ ಎನ್ನುವುದಾದರೆ 'ನನ್ನ ದೇಹ ಬದಲಾಗದಿರಲಿ, ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿರಲಿ, ರೋಗಕ್ಕೆ ಈಡಾಗದಿರಲಿ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಹೊಂದದಿರಲಿ, ಮರಣಕ್ಕೆ ಈಡಾಗದಿರಲಿ' ಎಂದರೆ ಹಾಗೆ ಆಗುತ್ತದೆಯೇ?"
ಆಗ ಸಚ್ಚಕ ನಿರುತ್ತರನಾದನು. ನಂತರ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಒಪ್ಪಿದನು.
ಭಗವಾನರು : "ವೇದನೆಯು ನನ್ನ ಆತ್ಮ ಎನ್ನುವುದಾದರೆ ನನ್ನ ವೇದನೆಯು ಹೀಗಿರಲಿ (ಸದಾ ಸುಖಿಯಾಗಿರಲಿ), ನನ್ನ ವೇದನೆ ಹೀಗಿರದಿರಲಿ (ಎಂದು ದುಃಖಿತವಾಗದಿರಲಿ) ಎಂದರೆ ಹಾಗಾಗುವುದೇ?"
ಸಚ್ಚಕ : "ಇಲ್ಲ ಭಂತೆ."
ಭಗವಾನರು : "ಸಞ್ಞೆಯು ನನ್ನ ಆತ್ಮ ಎನ್ನುವುದಾದರೆ ಇಂತಹ ಗ್ರಹಿಕೆಯೇ ಇರಲಿ, ಇಂತಹ ಗ್ರಹಿಕೆ ಇಲ್ಲದಿರಲಿ ಎಂದರೆ ಹಾಗಾಗುವುದೇ?"
ಸಚ್ಚಕ : "ಇಲ್ಲ ಭಂತೆ."
ಭಗವಾನರು : "ಸಂಖಾರಗಳು ನನ್ನ ಆತ್ಮ ಎನ್ನುವುದಾದರೆ ನನ್ನ ಸಂಖಾರಗಳು ಹೀಗಿರಲಿ (ಮೈತ್ರಿ, ಪ್ರಜ್ಞೆ) ನನ್ನ ಸಂಖಾರಗಳು ಹೀಗಿರದಿರಲಿ (ಲೋಭ, ದ್ವೇಷ, ಮೋಹ) ಎಂದರೆ ಹಾಗಾಗುವುದೇ?"
ಸಚ್ಚಕ : "ಇಲ್ಲ ಭಗವಾನ್."
ಭಗವಾನರು : "ವಿಞ್ಞಾನವು ನನ್ನ ಆತ್ಮ ಎನ್ನುವುದಾದರೆ ನನ್ನ ಅರಿಯುವಿಕೆ ಹೀಗಿರಲಿ, ನನ್ನ ಅರಿಯುವಿಕೆ ಹೀಗಿರದಿರಲಿ ಎಂದರೆ ಹಾಗಾಗುವುದೇ?"
ಸಚ್ಚಕ : "ಇಲ್ಲ ಭಂತೆ."
ಭಗವಾನರು : "ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸುಗಳು ನಿತ್ಯವೋ ಅನಿತ್ಯವೋ?"
ಸಚ್ಚಕ : "ಅನಿತ್ಯ ಭಂತೆ."
ಭಗವಾನರು : "ಯಾವುದು ಅನಿತ್ಯವೋ ಅದು ಸುಖವೋ ಅಥವಾ ದುಃಖವೋ?"
ಸಚ್ಚಕ : "ದುಃಖ ಭಂತೆ."
ಭಗವಾನರು : "ಯಾವುದು ಅನಿತ್ಯವೋ, ದುಃಖಕರವೋ ಅದನ್ನು ಇದು ನಾನು, ಇದು ನನ್ನದು ಮತ್ತು ಇದೇ ನನ್ನ ಆತ್ಮವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದೇ?"
ಸಚ್ಚಕ : "ಇಲ್ಲ ಭಂತೆ."
ಭಗವಾನರು : "ಅಗ್ಗಿವೇಸನ, ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ನೀನು ಹೇಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತೀಯೆ, ಯಾವಾಗ ಒಬ್ಬನು ದುಃಖವನ್ನು ಒಪ್ಪಿ, ಅವಲಂಬಿಸಿದರೆ, ದುಃಖವನ್ನೇ ನಾನು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ದುಃಖವನ್ನು ನನ್ನದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ದುಃಖವನ್ನೇ ನನ್ನ ಆತ್ಮ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ ಆತನು ಎಂದಾದರೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದುಃಖದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?"
ಸಚ್ಚಕ : "ಇಲ್ಲ ಭಂತೆ."
ಭಗವಾನ್ : "ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಭಿಕ್ಷುವು ಪಂಚಖಂಧಗಳನ್ನು (ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು) ದುಃಖವೆಂದು ಸಮ್ಮಾಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಕಂಡು ಯಾವ ಬಂಧನಕ್ಕೂ ಅಂಟದೆ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅರಹಂತನಾಗುತ್ತಾನೆ."
ಆಗ ಸಚ್ಚಕನು ಭಗವಾನರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸಿ, ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಆತ್ಮರಹಿತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಅರಿವು
ಭಗವಾನರು ಶ್ರಾವಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು. ಆಗ ಅವರು ನಾಲ್ಕುರೀತಿಯ ಆಹಾರಗಳಾದ ಭೌತಿಕ ಆಹಾರ, ಸ್ಪರ್ಶ, ಇಚ್ಛೆ ಮತ್ತು ವಿಞ್ಞಾನ (ಅರಿವು) ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗ ಪೂಜ್ಯ ಮೋರಿಯ ಫಾಲ್ಗುಣರು ಈ ರೀತಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು: "ಭಗವಾನ್ ಯಾರು ವಿಞ್ಞಾನದ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಿರುವುದು?"
ಭಗವಾನರು : "ಇದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬೇಕಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲ, ನಾನು ಯಾರೋ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಿರುವನು ಎಂದು ಬೋಧಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ನಾನು ಆ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಬೇಕು: 'ವಿಞ್ಞಾನವು ಪೋಷಿತವಾದ ನಂತರ ಏನಾಗುವುದು? ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಉತ್ತರವೆಂದರೆ ವಿಞ್ಞಾನವು ಪೋಷಿತವಾದಾಗ ಭವವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಭವದಿಂದ ಜನ್ಮವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಆರು ಇಂದ್ರೀಯ ಆಧಾರಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆರು ಇಂದ್ರೀಯ ಆಧಾರಗಳಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ."
ಆಗ ಫಾಲ್ಗುಣನು ಮತ್ತೆ ಈ ರೀತಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ: "ಭಗವಾನ್, ಯಾರು ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು?"
ಭಗವಾನರು: "ಓ ಫಾಲ್ಗುಣ ಇದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬೇಕಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲ, ನಾನು ಯಾರೋ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವನು ಎಂದು ಬೋಧಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ನಾನು ಹಾಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೆ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಸರಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನೀನು ಹೀಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಬೇಕಿತ್ತು 'ಸ್ಪರ್ಶದ ಪರಿಣಾಮವೇನಾಗುವುದು' ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಉತ್ತರ ಏನೆಂದರೆ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದಾಗಿಯೇ ವೇದನೆಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ."
ಆಗ ಫಾಲ್ಗುಣ ಮತ್ತೆ ಈ ರೀತಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು: "ಭಗವಾನ್ ಯಾರು ವೇದನೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವುದು?"
ಭಗವಾನ್: "ಓ ಫಾಲ್ಗುಣ, ಇದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬೇಕಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲ, ನಾನು ಯಾರೋ ವೇದನೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಬೋಧಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ, ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರೆ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉಚಿತ ಆಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಮತ್ತು ನಾನು ಹಾಗೆ ಬೋಧಿಸಿಲ್ಲದುದರಿಂದಾಗಿ ನೀನು ಹೀಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಬೇಕಿತ್ತು: 'ವೇದನೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವು ಏನಾಗುತ್ತದೆ, ಭಗವಾನ್?' ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯ ಉತ್ತರವೆಂದರೆ ವೇದನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ತನ್ಹಾ (ತೀವ್ರ ಬಯಕೆ) ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ."
ಫಾಲ್ಗುಣ: "ಭಗವಾನ್ ಯಾರು ತನ್ಹಾ (ತೀವ್ರ ಬಯಕೆ) ಪಡುತ್ತಿರುವುದು?"
ಭಗವಾನ್: "ಓ ಪಾಲ್ಗುಣ, ಇದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬೇಕಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲ, ನಾನು ಯಾರೋ ತೀವ್ರ ಬಯಕೆ (ತನ್ಹಾ) ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಬೋಧಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ಬೋಧಿಸಿದ್ದರೆ, ನೀನು ಹೀಗೆ ಕೇಳುವುದು ಉಚಿತವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾನು ಆ ರೀತಿ ಬೋಧಿಸದ ಕಾರಣ, ನೀನು ಹೀಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಬೇಕು: 'ತನ್ಹಾದ ಪರಿಣಾಮವೇನಾಗುವುದು ಭಗವಾನ್'. ಆಗ ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಉತ್ತರವೇನೆಂದರೆ ತನ್ಹಾದಿಂದ ಅಂಟುವಿಕೆಯು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ."
ಫಾಲ್ಗುಣ: "ಭಗವಾನ್ ಯಾರು ಅಂಟುವಿಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತಿರುವುದು?"
ಭಗವಾನ್: "ಇದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬೇಕಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲ, ನಾನು ಯಾರೋ ಅಂಟುತ್ತಿರುವನು ಎಂದು ಬೋಧಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ, ಹಾಗೆ ಬೋಧಿಸಿದ್ದರೆ, ನೀನು ಹೀಗೆ ಕೇಳುವುದು ಉಚಿತವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ನಾನು ಹಾಗೆ ಬೋಧಿಸದ ಕಾರಣ ನೀನು ಹೀಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಬೇಕು: 'ಅಂಟುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?' ಆಗ ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಉತ್ತರ ಏನೆಂದರೆ ಅಂಟುವಿಕೆಯಿಂದ ಭವ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಭವದಿಂದ ಜನ್ಮ, ಜನ್ಮದಿಂದ ಮುಪ್ಪು, ರೋಗ, ಮರಣ, ಶೋಕ, ಪ್ರಲಾಪ, ದುಃಖ, ನಿರಾಶೆ ಮುಂತಾದ ದುಃಖರಾಶಿಯೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ."
"ಆದರೆ ಫಾಲ್ಗುಣ ಆರು ಇಂದ್ರೀಯಗಳ ನಿರೋಧದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶದ ನಿರೋಧ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಪರ್ಶದ ನಿರೋಧದಿಂದ ವೇದನೆಗಳ ನಿರೋಧವಾಗುತ್ತದೆ, ವೇದನೆಗಳ ನಿರೋಧದಿಂದ ತನ್ಹಾದ ನಿರೋಧವಾಗುತ್ತದೆ, ತನ್ಹಾದ ನಿರೋಧದಿಂದ ಅಂಟುವಿಕೆಯ ನಿರೋಧವಾಗುತ್ತದೆ, ಅಂಟುವಿಕೆಯ ನಿರೋಧದಿಂದ, ಭವದ ನಿರೋಧವಾಗುತ್ತದೆ, ಭವದ ನಿರೋಧದಿಂದ, ಜನ್ಮದ ನಿರೋಧವು, ಜನ್ಮದ ನಿರೋಧದಿಂದ ಇಡೀ ದುಃಖರಾಶಿಯ ನಿರೋಧವಾಗುತ್ತದೆ.
ಆತ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಚಚರ್ೆ
ಒಮ್ಮೆ ಭಗವಾನರು ಶ್ರಾವಸ್ತಿಯ ಜೇತವನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಪೂಟ್ಟಪಾದ ಎಂಬ ಸಮಣನೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಚಚರ್ೆಯಿದು. ಭಗವಾನರು ಅಲ್ಲಿ ಆತನಿಗೆ ಧಮ್ಮ ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಆತನಿಗೆ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. "ಭಂತೆ ಸಞ್ಞ (ಗ್ರಹಿಕೆಯು)ವು ಮೊದಲು ಉದಯಿಸಿ, ನಂತರ ಜ್ಞಾನವು ಉದಯಿಸುವುದೋ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನವು ಮೊದಲು ಉದಯಿಸಿ ನಂತರ ಸಞ್ಞ (ಗ್ರಹಿಕೆ) ಉಂಟಾಗುವುದೋ ಅಥವಾ ಎರಡೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಉದಯಿಸುವುದೋ ಅಥವಾ ಎರಡೂ ಮೊದಲು ಹಾಗು ನಂತರ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲವೋ?"
"ಓ ಪೊಟ್ಟಪಾದ ಮೊದಲು ಸಞ್ಞ (ಗ್ರಹಿಕೆ) ಉಂಟಾಗಿ ನಂತರ ಜ್ಞಾನವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನವು ಗ್ರಹಿಕೆಗೆ (ಸಞ್ಞ) ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗೊತ್ತಾಗುವುದು ಏನೆಂದರೆ ಜ್ಞಾನವು ಉಂಟಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಿದೆ."
"ಹಾಗಾದರೆ ಭಂತೆ, ಸಞ್ಞ (ಗ್ರಹಿಕೆ)ಯು ಮತ್ತು ಆತ್ಮವು ಒಂದೆಯೇ ಅಥವಾ ಸಞ್ಞವೇ ಬೇರೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವು ಬೇರೆಯೇ?"
"ಓ ಪೊಟ್ಟಿಪಾದ, ಮತ್ತೆ ನೀನು ಆತ್ಮದ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದೆಯಾ?"
"ಭಂತೆ ಅಂದರೆ ಭೌತಿಕ ಆತ್ಮ ಅದಕ್ಕೆ ಆಕಾರವಿದ್ದು (ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶರೀರ) ನಾಲ್ಕು ಮಹಾಭೂತಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿರುವಂತಹುದು ಮತ್ತು ಘನ ಆಹಾರದಿಂದ ಪೋಷಿತವಾಗುವಂತಹುದು."
"ಓ ಪೊಟ್ಟಿಪಾದ, ಅಂತಹ ಆತ್ಮವು ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ನಿನ್ನ ಸಞ್ಞವೇ ಬೇರೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವು ಬೇರೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು..."
"ಹಾಗಾದರೆ ಭಂತೆ, ನಾನು ಆತ್ಮವು ಮನೋಮಯವೆಂದು (ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿಮರ್ಾಣ) ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಧಾನ ಮತ್ತು ಅಪ್ರಧಾನ ಅಂಗಗಳು ಪೂರ್ಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಯಾವುದೇ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ."
"ಆಗಲೂ ಪೊಟ್ಟಿಪಾದ, ನಿನಗೆ ಇಂತಹ ಆತ್ಮವಿದ್ದರೆ, ಅದೇ ಚಚರ್ೆಯು ಅನ್ವಯವಾಗುವುದು."
"ಹಾಗಾದರೆ ಭಂತೆ, ನಾನು ಆಕಾರವಿಲ್ಲದ (ಅರೂಪಿ), ಸಞ್ಞಮಯ (ಗ್ರಹಿಕೆಯಿಂದಲೇ ಕೂಡಿದ) ಆತ್ಮವಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತೇನೆ."
"ಆಗಲೂ ಪೊಟ್ಟಿಪಾದ, ನಿನಗೆ ಇಂತಹ ಆತ್ಮವಿದ್ದರೆ, ಅದೇ ಚಚರ್ೆಯು ಅನ್ವಯವಾಗುವುದು."
"ಆದರೆ ಭಂತೆ, ನನಗೆ ಇದು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆಯೇ? ಸಞ್ಞವೇ ಆತ್ಮವಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಎರಡೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯೇ?"
"ಓ ಪೊಟ್ಟಿಪಾದ, ವಿಭಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ವಿಭಿನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದಿರುವ, ವಿಭಿನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನೀನು ಸತ್ಯವನ್ನು ಅದರ ಯಥಾಭೂತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅರಿಯಲಾರೆ."
"ಹಾಗಾದರೆ ಭಂತೆ ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿ: 'ಈ ಲೋಕ ಶಾಶ್ವತವೆ ಅಥವಾ ಅಶಾಶ್ವತವೇ? ಅಥವಾ ಅನಂತವೇ ಅಥವಾ ಅಂತ್ಯವುಳ್ಳದ್ದೇ ಅಥವಾ ದೇಹ ಮತ್ತು ಆತ್ಮ ಒಂದೆಯೇ ಅಥವಾ ದೇಹ ಮತ್ತು ಆತ್ಮ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯೇ? ಅಥವಾ ತಥಾಗತರು ಸಾವಿನನಂತರ ಇರುವರೇ, ಇರುವುದಿಲ್ಲವೇ? ಎರಡೂ ಸತ್ಯವೇ, ಅಥವಾ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲವೇ?"
"ಓ ಪೊಟ್ಟಿಪಾದ, ಇದಕ್ಕೂ ಸಹಾ ನಾನು ಯಾವ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾರೆ!"
"ಭಗವಾನ್, ತಾವು ಏತಕ್ಕೆ ಅಂತಹ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ?"
"ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಅನರ್ಥಕಾರಿಯಾದವು. ಧಮ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲ. ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೆ ಜೀವನಕ್ಕೆ, ವಿಶುದ್ಧಿಗೆ, ಪರಮಶಾಂತತೆಗೆ, ವಿರಾಗಕ್ಕೆ, ನಿರೋಧಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ನಿಬ್ಬಾಣಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಅಂತಹ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ."
"ಹಾಗಾದರೆ ಭಗವಾನರು ಯಾವುದನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ?"
"ನಾನು ನಾಲ್ಕು ಆರ್ಯಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತೇನೆ..."
"ಓ ಪೊಟ್ಟಿಪಾದ, ಕೆಲವು ಸಮಣ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಈ ರೀತಿಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಹೊಂದಿದ್ದರು: 'ಆತ್ಮವು ಆನಂದಮಯ ಮತ್ತು ಸಾವಿನ ನಂತರ ಸ್ವಸ್ತಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.' ನಾನು ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದೆನು: 'ಆತ್ಮವು ಆನಂದಮಯವೇ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಲೋಕದ ಜನರೆಲ್ಲಾ ಸುಖಿಗಳಾಗಿ, ಆನಂದಭರಿತರಾಗಿ ಇರಬೇಕಿತ್ತು, ಅವರೆಲ್ಲಾ ಹಾಗಿದ್ದಾರೆಯೇ."
"ಇಲ್ಲ ಭಂತೆ."
"ಹೋಗಲಿ, ನೀವು ಇಡೀ ರಾತ್ರಿ ಅಥವಾ ಇಡೀ ಹಗಲು ಆನಂದದಿಂದ ಕೂಡಿರುವಿರಾ?"
"ಇಲ್ಲ ಭಂತೆ."
"ಹೋಗಲಿ, ನಿಮಗೆ ಆನಂದದಿಂದ ಕೂಡಿರುವಂತಹ ಮಾರ್ಗ ತಿಳಿದಿದೆಯೇ?"
"ಇಲ್ಲ ಭಂತೆ."
"ಅಥವಾ ನಿಮಗೆ ಯಾವುದಾದರೂ ದೇವತೆ ಬಂದು ಈ ರೀತಿ ಜೀವಿಸಿದರೆ ಆನಂದಮಯವಾಗಿ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಇರಬಹುದು, ನಾವು ಹೀಗೆ ಜೀವಿಸಿ ಹೀಗಾಗಿರುವೆವು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆಯೇ?"
"ಇಲ್ಲ ಭಂತೆ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.
"ನಿನಗೆ ಏನು ಅನಿಸುತ್ತದೆ? ಈ ಸಮಣ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಉತ್ತಮ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವರೇ?"
"ಇಲ್ಲ ಭಂತೆ."
"ಮೂರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದೆಂದರೆ: ಭೌತಿಕ, ಮನೋಮಯಿ ಮತ್ತು ಅರೂಪಿ (ಅಶರೀರ). ಮೊದಲನೆಯದು ನಾಲ್ಕು ಮಹಾಭೂತಗಳಿಂದಾದ, ಆಹಾರದಿಂದ ಪೋಷಿತವಾದ ಶರೀರ, ಎರಡನೆಯದು ಮನೋಮಯ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ನಿಮರ್ಾಣವಾಗಿರುವಂತಹ, ಮನೋ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಂತಹುದು, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಧಾನ ಮತ್ತು ಅಪ್ರಧಾನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶರೀರಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯದು ಅರೂಪಿ (ಅಶರೀರ) ಶರೀರವೇ ಇಲ್ಲದ ಕೇವಲ ಸಞ್ಞವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತಹುದು."
ಆಗ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದ ಚಿತ್ತನೆಂಬುವವನು ಈ ರೀತಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು: "ಭಗವಾನ್, ಈ ಮೂರು ರೀತಿಯ ಆತ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಒಂದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಲು ಸಾಧ್ಯ. ಹಾಗಾದಾಗ ಮಿಕ್ಕ ಎರಡು ಅಸತ್ಯವೇ? ಒಂದು ಮಾತ್ರ ಸತ್ಯವೇ?"
"ಓ ಚಿತ್ತ, ಈ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾತ್ರ ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇರುವುದು, ಮಿಕ್ಕವು ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಇದು ಕೇವಲ ನಾಮಮಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ."
"ಚಿತ್ತ, ನಿನಗೆ ಯಾರಾದರೂ ಹೀಗೆ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ: 'ನೀನು ಹಿಂದೆ ಇದ್ದೆಯೋ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೋ; ನೀನು ಮುಂದೆ ಇರುವೆಯೋ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೋ? ನೀನು ಈಗ ಇದ್ದೀಯೋ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೋ?' ಆಗ ನೀನು ಹೇಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವೆ?"
"ನಾನು ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವೆ, ನಾನು ಹಿಂದೆ ಇದ್ದೆನು, ಇಲ್ಲದೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂದೆಯೂ ಇರುವೆನು, ಇಲ್ಲದೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಮತ್ತು ನಾನು ಈಗ ಇರುವೆನು, ಇಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲ."
"ಆಗ ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ 'ಹಾಗದರೆ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಆತ್ಮ ಮಾತ್ರ ಸತ್ಯವೇ; ಮುಂದೆ ಬರುವ ಮತ್ತು ಈಗಿರುವ ಆತ್ಮ ಮಿಥ್ಯವೇ? ಅಥವಾ ಭವಿಷ್ಯದ ಆತ್ಮ ಮಾತ್ರ ಸತ್ಯವೇ; ಹಿಂದಿನ ಮತ್ತು ಈಗಿರುವ ಆತ್ಮ ಮಿಥ್ಯವೇ ಅಥವಾ ಈಗಿನ ಆತ್ಮ (ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ) ಮಾತ್ರ ಸತ್ಯ; ಹಿಂದಿನ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಆತ್ಮ ಮಿಥ್ಯವೇ?" ಆಗ ನೀನು ಏನೆಂದು ಉತ್ತರಿಸುವೆ?"
"ಆಗ ನಾನು ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವೆ: 'ಅತೀತಕಾಲ (ಭೂತಕಾಲ)ದಲ್ಲಿ ಆ ಆತ್ಮವೇ ನನಗೆ ಸತ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಉಳಿದಿದ್ದು ಮಿಥ್ಯವಾಗಿತ್ತು; ಮತ್ತು ಅದೇರೀತಿ ಈಗಿನ ಆತ್ಮವೇ ನನಗೆ ಸತ್ಯವಾಗಿದೆ, ಉಳಿದಿದ್ದು ಮಿಥ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗೆಯೇ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಆ ಆತ್ಮವೇ ಸತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಉಳಿದಿದ್ದು ಮಿಥ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ."
"ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ ಚಿತ್ತ, ಯಾವಾಗ ಒಂದು ಆತ್ಮ (ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ) ಸಾಗುತ್ತಿರುವುದೋ ಆಗ ಅದು ಉಳಿದ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೇಗೆಂದರೆ ಚಿತ್ತ ಹಸು ಹಾಲು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಾಲಿನಿಂದ ಮೊಸರಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊಸರಿನಿಂದ ಬೆಣ್ಣೆ, ಬೆಣ್ಣೆಯಿಂದ ತುಪ್ಪ, ತುಪ್ಪದಿಂದ ತಿಂಡಿಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಯಾವಾಗ ಹಾಲಿರುತ್ತದೋ ಆಗ ಅದನ್ನು ಮೊಸರೆಂದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಬೆಣ್ಣೆಯೆಂದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ತುಪ್ಪವೆಂದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ತಿಂಡಿಯೆಂದಾಗಲಿ ಕರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ ಅದು ಮೊಸರಾಗಿರುತ್ತದೋ ಆಗ ಅದನ್ನು ಬೇರೆ ಅವಸ್ಥೆಗಳ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗೆಯೇ ಬೆಣ್ಣೆಯಾಗಿರುವಾಗ.... ಅದೇರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತ, ಯಾವಾಗ ಮೂರು ರೀತಿಗಳ ಮನಸ್ಸು ಒಂದು ಅವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿರುವುದೋ ಆಗ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಹೆಸರಿನಿಂದಾಗಲಿ ಕರೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಹೆಸರುಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳು, ಸಂಭಾಷಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಂಕಿತವು ಸಾಧಾರಣ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ತಥಾಗತರು ಮಾತ್ರ ಅದರ ಯೋಗ್ಯ ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅದರಿಂದ ಜನರು ಹಾದಿ ತಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ."
ಆಗ ಪೊಟ್ಟಿಪಾದನು ಭಗವಾನರಿಗೆ ನಾನಾರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಗಳಿದನು. ನಂತರ ತ್ರಿರತ್ನಗಳಿಗೆ ಶರಣು ಹೋದನು. ಆದರೆ ಚಿತ್ತ, ಸಂಘಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಅನುಮತಿ ಪಡೆದನು. ಮುಂದೆ ಆತನು ಅರಹಂತನು ಆಗುತ್ತಾನ